501 228 488   
Możesz liczyć na fachową pomoc i życzliwe podejście. Absolutną dyskrecję
Współpracuję z lekarzem psychiatrą oraz neurologiem - możliwość porady - konsultacji.

NERWICA

Każda nerwica łączy się z cierpieniem.
Antoni Kępiński

W każdym z nas tkwi coś, co chce, byśmy byli nieszczęśliwi. Powoduje to powstanie w naszej wyobraźni problemów, które jeszcze nie istnieją, a często dopiero wtedy stają się prawdziwe.
A.A. Milne


Kilka słów o historii. 

   Człowiek XX i XXI wieku żyje w biegu, ciągle się gdzieś spieszy, za czymś goni, czegoś pragnie. Współczesny świat stawia też coraz większe wymagania. Ludzie pragną osiągnąć szczęście poprzez np.: zdobywanie dóbr materialnych, osiąganie pozycji społecznej, prestiżu, itd. Dlatego też nerwica wydaje się dziś być już bardzo poważnym problemem społecznym. Można ją zaliczyć do najczęściej występujących chorób cywilizacyjnych. Wiele osób nie ma pojęcia, że cierpi na nerwicę, część lekceważy objawy. Tymczasem prowadzi to do poważnych zaburzeń organizmu, wielu niepotrzebnych dolegliwości, jest cierpieniem pacjenta i jego najbliższych. Dlatego też należy prowadzić badania na ten temat, starać się uświadamiać społeczeństwo, leczyć już chorych i w miarę możliwości zapobiegać. Prace takie jak ta mają za zadanie przypomnieć, że nerwica jest chorobą uleczalną.

   Umiejętność radzenia sobie z przeciwnościami losu jest niewątpliwie ogromnym skarbem. Wiek XX przyniósł nam już chyba wszystko. Były dwie wojny światowe, Afganistan, Wietnam, badania genetyczne, szybki rozwój techniki, bomba atomowa, itd. Człowiek XX i XXI wieku nauczył się radzić sobie z przeciwnościami losu. Jednak bywa tak, że nie sposób jest obronić się zwykłymi sposobami, człowiek sięga wtedy do form neurotycznych. Jedną z nich jest nerwica.


1. CO TO JEST NERWOWOŚĆ?

Słowem tym określamy ogólnie stan, który nie jest chorobą, ale objawem wielu innych zaburzeń dotyczących układu nerwowego. Układ ren, stanowiący sieć włókien nerwowych przebiegających po całym organizmie, pozostaje pod naczelną kontrolą mózgowia, służąc do przepływu informacji. Niestety, układ nerwowy nie jest doskonały. Sieć nerwów może ulegać różnego rodzaju uszkodzeniom i zaburzeniom wskutek chorób lub uszkodzeń, lub po prostu w wyniku stresujących okoliczności, zmuszających daną osobę sprostowania trudnym sytuacjom. W życiu każdego z nas zdarzają się momenty, kiedy odczuwamy lęk, przygnębienie, napięcie czy zdenerwowanie. Często towarzyszą temu bóle głowy, mięśni, drżenie ciała i tym podobne dolegliwości, które (jak się okazuje) nie mają żadnego związku z chorobą cielesną. Zjawiska takie z reguły współistnieją z przełomowymi sytuacjami życiowymi. Można do nich zaliczyć okres dojrzewania, przekwitania, czy zdarzenia takie jak: małżeństwo, narodziny dziecka, żałobę, awans. W takich przypadkach objawy szybko mijają i wszelkie reakcje na stres bez konieczności leczenia idą w niepamięć. Bywa też tak, że mimo zakończenia okresu, w którym odczuwaliśmy stres przykre dolegliwości nie ustępują, a nawet wykazują tendencje do nasilania się. Dzieje się tak, mimo iż brakuje jakichkolwiek czynników zewnętrznych, które byłyby odpowiedzialne za zaistniałą sytuację. Można wtedy powiedzieć, że mamy do czynienia z nerwicą.

NERWICA – ROZPOZNANIE

   Określenie nerwica jest bardzo mało precyzyjne, gdyż obejmuje subiektywne wrażenia i odczucia. Nerwica jest szczególnym stanem psychiki cechującym się brakiem spokoju lub ciągłą wzmożoną pobudliwością, której pochodzenie nie jest całkowicie jasne dla chorego.
   Zaburzenia nerwicowe nie są wcale błahymi dolegliwościami. Nerwica musi być traktowana poważnie, gdyż jej różnorodne skutki wywierają ujemny wpływ nie tylko na osobę chorą, ale także na otoczenie społeczne. Dlatego ważne jest, aby nie mylić osoby chorej z osobą, która przechodzi chwilowy kryzys. Zbagatelizowanie nerwicy przez rodzinę czy bliskich, wyśmiewanie się lub brak reakcji, mogą mieć czasem nieodwracalne skutki. 
  Nerwica jest chorobą sfery emocjonalnej człowieka i polega na wewnętrznym konflikcie między tendencjami świadomymi i nieświadomymi. Konflikt ten może być następstwem wcześniej doznanego urazu psychicznego bądź też innych czynników zakłócających prawidłowy rozwój psychiczny we wcześniejszych okresach życia. Trzeba zaznaczyć, że nerwica nie jest spowodowana żadnymi patologicznymi zmianami nerwów czy mózgu. Jest raczej uwarunkowana nieświadomym wewnętrznym rozdarciem, nad którym chory nie jest w stanie zapanować.
   Przyczyny objawów nerwicowych są złożone. Tkwią w największej mierze w samym człowieku. Zjawisko to wyjaśnia się indywidualną, konstytucjonalną wrażliwością na działanie stresów, mniejszą odpornością na trudności życiowe, wczesnodziecięcymi doświadczeniami, które - zamiast zahartować - pozostawiły czułe, bolesne miejsca, oraz okolicznościami, w jakich zachodziło dojrzewanie. Do najistotniejszych sytuacji wyzwalających objawy i dolegliwości nerwicowe należą:

  • wymagania otoczenia,
  • obciążenia życiowe,
  • trudności w rozwiązywaniu konfliktów wewnętrznych, które przewyższają możliwości przystosowawcze człowieka1.

Na możliwości te składają się zarówno cechy osobowości i utrwalone postawy życiowe, jak też odporność na sytuacje trudne.
Zaburzenia nerwicowe przejawiają się w sferach postrzegania, przeżywania, myślenia, zachowania. Towarzyszą temu liczne objawy, niekiedy intensywne, wywołujące poczucie dyskomfortu i cierpienia. W sytuacjach szczególnie obciążających na plan pierwszy wysuwa się lęk i napięcie. Lęk, którego przyczyna jest nieuświadomiona, często zostaje przemieszczony i usymbolizowany, przyjmując np. postać różnych fobii.
   Poza napięciem i lękiem pojawiają się różnego rodzaju sensacje wywołane rozchwianiem równowagi układu wegetatywnego: bicie serca, ściskanie w dołku podsercowym, bóle głowy, bóle brzucha, nadmierne pocenie się, parcie na pęcherz moczowy, drżenie ciała, zaburzenia snu i erekcji. Objawy te mogą być bardzo różnorodne, dotyczą różnych narządów i wywołują dramatyczne cierpienia, mimo, że badania nie wykazują żadnego uszkodzenia ciała.
   Psychika i ciało są tak silnie ze sobą związane i tak silnie od siebie uzależnione, że wszystkie przejawy i stany życia psychicznego znajdują swoje odzwierciedlenie w procesach fizjologicznych. Układ nerwowy steruje całym organizmem, jeśli jest w stanie pobudzenia wywołanego lękiem, przekazuje to pobudzenie narządom, zmuszając je do chaotycznej, niepotrzebnej pracy. Mówimy, że w narządach powstają zmiany czynnościowe w odróżnieniu od zmian organicznych, czyli takich, które dałoby się stwierdzić za pomocą badań.
   Dlaczego objawy nerwicowe są tak różnorodne, nie wiemy. Nie jest jasne, dlaczego u jednej osoby pojawia się taki zespół zaburzeń, a u drugiej inny. Być może zależy to od cech osobowości oraz związanych z tym rodzajem mechanizmów obronnych i sposobów radzenia sobie z rzeczywistością. To wszystko kształtuje sposoby reagowania i przeżywania.
   Wiemy, że nerwica, podobnie jak inne choroby, atakuje ten narząd, który z jakiegoś powodu u danej osoby jest słabszy niż inne. Może to być spowodowane czynnikami wrodzonymi, chorobą, a także czynnikami psychologicznymi np. otoczenie zwracało szczególną uwagę na sprawy związane z trawieniem lub ktoś w rodzinie cierpiał na bóle głowy albo osoba bliska zmarła na zawał serca. Doświadczenia tego rodzaju mogą sprawić, że będziemy szczególną troskę obejmować swój przewód pokarmowy, głowę, serce właśnie te narządy zareagują, gdy wystąpi sytuacja nerwicowa.
   Bywa, że choroba układu krążenia u któregoś z rodziców wymaga szczególnej troski i opieki całej rodziny, i to może stanowić dla nas wzór, w oparciu o który kształtujemy własny sposób uzyskiwania troski i opieki ze strony otoczenia.
Nerwicy można się pozbyć. Wymaga to pracy nad sobą. Możemy wrócić do równowagi psychicznej, odzyskać spokój, wiarę w siebie i w ludzi oraz poczucie większych możliwości życiowych.
   Mechanizmy wywołujące zaburzenia nerwicowe to wzajemne oddziaływanie trzech grup czynników:

  • predysponujących (biologiczne uwarunkowania, wadliwe metody wychowawcze, nieprawidłowe wzorce, zaburzone relacje),
  • wyzwalających (choroby, porażki i straty, trudności w pełnieniu ról społecznych, zahamowanie rozwoju osobowego, działanie pod presją),
  • podtrzymujących (korzyści z nerwicy, jatrogenizacja)2.

Bywa, że na skutek uczenia społecznego i procesów warunkowania ukształtowały się nieprawidłowe cechy osobowości i nieadekwatne postawy, np. bierność, zależność od innych, uległość, sztywność, egocencentryzm, płytkość uczuciowa, lęk przed bliskością itd. Pojedyncze takie cechy nie stanowią patologii, ale predysponują, zwłaszcza gdy występują w określonych konfiguracjach, do wystąpienia konfliktów wewnętrznych powodujących nerwicę.
Osoby z zaburzeniami nerwicowymi cechuje:

  • podwyższony poziom niepokoju,
  • niski próg frustracji,
  • zawyżone aspiracje,
  • skupienie na sobie,
  • poczucie mniejszej wartości,
  • brak akceptacji siebie,
  • poczucie krzywdy,
  • niechęć do samoanalizy,
  • lęk przed oceną,
  • trudności w relacjach z innymi ludźmi3.

 

 

1J. W. Aleksandrowicz: Psychopatologia zaburzeń nerwicowych i osobowości. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków 2002, s. 32
2J. W. Aleksandrowicz: Psychopatologia zaburzeń nerwicowych i osobowości. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków 2002, s. 34
3J. W. Aleksandrowicz: Psychopatologia zaburzeń nerwicowych i osobowości. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków 2002, s. 54

Tomasz Gocłowski Wszelkie prawa zastrzeżone!
Realizacja: Projektowanie stron www
Psychoterapia,Mediacje, Pomoc Psychologiczna, Psychoterapia, Mediacja Warszawa, Stres, Nerwice,Lęki